آریا خبر: تغییرات جدید در نظام سهمیه‌بندی بنزین وارد مرحله اجرایی شده و رانندگان در ۱۱ استان کشور با قواعد تازه‌ای برای دریافت سوخت مواجه شده‌اند. برخلاف تصور اولیه، موضوع صرفاً افزایش سهمیه بنزین نیست؛ بلکه دولت در حال تغییر شیوه عرضه سوخت از طریق محدود کردن کارت‌های آزاد جایگاه‌ها و انتقال بخشی از سهمیه بنزین با نرخ سوم به کارت‌های سوخت شخصی است.
به گزارش آریا خبر و بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، هدف اصلی این تصمیم افزایش نظارت بر مصرف، جلوگیری از عرضه خارج از شبکه و مقابله با قاچاق سوخت عنوان شده است. با این حال، اجرای طرح می‌تواند شیوه سوخت‌گیری میلیون‌ها راننده و مسافر را تحت تأثیر قرار دهد.
کدام استان‌ها مشمول طرح جدید بنزین شدند؟
بر اساس اعلام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، مرحله جدید محدودیت استفاده از کارت اضطراری جایگاه‌ها در ۱۱ استان اجرا شده است. به گزارش فهرست استان‌های مشمول عبارت است از: هرمزگان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، خراسان رضوی، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، اردبیل، یزد، کردستان، کرمان و سیستان و بلوچستان. به این ترتیب، رانندگان خودروهای مشمول در این استان‌ها باید برای سوخت‌گیری، در درجه نخست از کارت سوخت شخصی خود استفاده کنند. البته محدودیت کارت‌های اضطراری به معنای حذف کامل امکان استفاده از آنها نیست و طبق توضیحات شرکت ملی پخش، کارت‌های اضطراری در جایگاه‌های منتخب و مسیرهای پرتردد برای شرایط ضروری پیش‌بینی شده‌اند. خبرگزاری تسنیم در پنجم آبان ۱۴۰۵ گزارش داد که کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، بر ضرورت فراهم کردن امکان سوخت‌گیری خودروهای غیربومی و مسافران عبوری در این استان‌ها تأکید کرده است.
سهمیه بنزین ۱۰ هزار تومانی؛ هر خودرو چقدر بنزین دریافت می‌کند؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های طرح جدید، اضافه شدن ۵۰ لیتر بنزین با نرخ سوم به کارت سوخت شخصی خودروهای مشمول است. ساختار سهمیه‌بندی خودروهای شخصی در این طرح به سه بخش تقسیم می‌شود:
سهمیه اول: ۶۰ لیتر بنزین با نرخ هر لیتر ۱۵۰۰ تومان
سهمیه دوم: ۵۰ لیتر بنزین با نرخ هر لیتر ۳۰۰۰ تومان
سهمیه سوم: ۵۰ لیتر بنزین با نرخ هر لیتر ۱۰ هزار تومان
بنابراین مجموع سهمیه قابل دریافت در این ساختار به ۱۶۰ لیتر می‌رسد. نکته مهم آن است که اضافه شدن سهمیه سوم به معنای افزایش سهمیه بنزین ارزان‌قیمت نیست. دو سهمیه نخست از نظر میزان و نرخ بدون تغییر باقی مانده‌اند و ۵۰ لیتر جدید با قیمت بالاتری در اختیار خودروهای مشمول قرار می‌گیرد. به بیان دیگر، دولت به جای اتکای گسترده به کارت آزاد جایگاه‌ها، تلاش می‌کند مصرف سوخت را به کارت شخصی هر خودرو متصل کند تا امکان ردیابی دقیق‌تر میزان بنزین مصرفی فراهم شود.
چرا کارت آزاد جایگاه‌ها محدود شد؟ پای قاچاق سوخت و مدیریت مصرف در میان است
یکی از دلایل اصلی اجرای این سیاست، افزایش نظارت بر نحوه توزیع بنزین است. هنگامی که راننده از کارت سوخت شخصی استفاده می‌کند، اطلاعات مربوط به خودرو و میزان سوخت دریافت‌شده قابل ثبت و بررسی است؛ اما در استفاده از کارت اضطراری جایگاه، امکان ردیابی دقیق مصرف‌کننده محدودتر خواهد بود. همچنین به گزارش ایسنا که جزئیات آن در رسانه‌هایی از جمله سرپوش بازتاب یافته، مسئولان صنعت نفت معتقدند استفاده گسترده از کارت‌های اضطراری در برخی مناطق، زمینه عرضه خارج از شبکه و سوءاستفاده از سهمیه سوخت را افزایش داده است. از سوی دیگر، رضا سپهبوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس، از برنامه شناسنامه‌دار شدن کارت‌های سوخت و راه‌اندازی سامانه‌ای برای رصد سوخت‌گیری خودروها خبر داده است. به گفته او، خودرویی در تهران شناسایی شده که طی یک ماه بیش از ۳۵۰ بار سوخت‌گیری کرده است؛ موضوعی که ضرورت نظارت بر مصرف و شناسایی تخلفات احتمالی را برجسته می‌کند.
تکلیف مسافران و خودروهای عبوری در ۱۱ استان چیست؟
یکی از نگرانی‌های جدی درباره اجرای طرح جدید بنزین، وضعیت رانندگانی است که در سفرهای بین‌استانی به کارت سوخت اضطراری نیاز پیدا می‌کنند. برای مثال، اگر راننده‌ای هنگام سفر کارت سوخت شخصی خود را همراه نداشته باشد یا سهمیه‌اش به پایان برسد، محدودیت کارت آزاد جایگاه‌ها می‌تواند برای او دردسرساز شود. در واکنش به این نگرانی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی از مدیران مناطق مشمول خواسته است در مسیرهای بین‌شهری و جایگاه‌های منتخب، امکان سوخت‌گیری خودروهای عبوری و غیربومی را فراهم کنند. همچنین بر اساس گزارش ایسنا، برای تاکسی‌های اینترنتی نیز سهمیه متناسب با میزان پیمایش در نظر گرفته شده است؛ به‌طوری‌که رانندگان با پیمایش ماهانه هزار تا ۲۰۰۰ کیلومتر، ۱۰۰ لیتر، پیمایش ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ کیلومتر، ۲۰۰ لیتر و پیمایش بیش از ۳۰۰۰ کیلومتر، ۳۰۰ لیتر بنزین با نرخ سوم دریافت می‌کنند.
آیا طرح جدید بنزین در سراسر کشور اجرا می‌شود؟
محدودیت کارت اضطراری جایگاه‌ها در حال حاضر در ۱۱ استان اعلام شده و نباید آن را به معنای اجرای سراسری و هم‌زمان طرح در تمام کشور دانست. بر اساس اعلام کرامت ویس‌کرمی، میانگین مصرف بنزین کشور تا پایان مهرماه ۱۴۰۵ روزانه ۱۳۳ میلیون لیتر بوده است. همچنین مصرف بنزین در ۱۰ روز نخست آبان نسبت به دوره مشابه سال قبل ۱.۲ درصد کاهش داشته است. در نهایت، موفقیت سیاست جدید بنزینی به دو عامل وابسته است؛ نخست، توانایی دولت در کاهش قاچاق و مدیریت مصرف؛ دوم، جلوگیری از ایجاد محدودیت و سردرگمی برای رانندگان، مسافران و فعالان حمل‌ونقل. آنچه مشخص است، تغییر سهمیه بنزین تنها یک جابه‌جایی عددی در کارت سوخت نیست؛ بلکه آغاز تغییر در سازوکار توزیع سوخت کشور است. پرسش اصلی این است که آیا این سیاست می‌تواند بدون ایجاد فشار تازه بر مصرف‌کنندگان، اهداف دولت در کنترل مصرف و مقابله با قاچاق بنزین را محقق کند؟
نظر شما