رضا امینی: گرانی دارو در ایران به مرحله نگران‌کننده‌ای رسیده است؛ افزایش قیمت برخی داروها از یک میلیون به ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان، رشد هزینه‌های درمان، کمبود داروهای حیاتی و افزایش سهم پرداخت از جیب بیماران به ۵۵ درصد، زنگ خطر تازه‌ای برای نظام سلامت به صدا درآورده است. در شرایطی که قیمت دارو، هزینه تولید، نوسانات نرخ ارز و مشکلات تأمین داروهای بیماران خاص فشار مضاعفی بر خانوارها وارد کرده، مسئولان نسبت به پیامدهای ادامه این وضعیت هشدار می‌دهند.

به گزارش آریا خبر بازار داروی کشور با مجموعه‌ای از چالش‌های اقتصادی و ساختاری مواجه شده که مهم‌ترین پیامد آن افزایش هزینه درمان برای بیماران است. گرانی دارو دیگر تنها به افزایش قیمت چند قلم داروی وارداتی محدود نمی‌شود؛ بلکه داروهای تولید داخل، داروهای اعصاب و روان، انسولین و داروهای مورد نیاز بیماران سرطانی و صعب‌العلاج نیز تحت تأثیر مشکلات تولید، تأمین و توزیع قرار گرفته‌اند. افزایش هزینه مواد اولیه، تورم، تغییرات ارزی، محدودیت‌های حمل‌ونقل و ضعف پوشش بیمه‌ای، شرایطی ایجاد کرده که تهیه نسخه‌های پزشکی برای بخشی از بیماران دشوارتر شده است.

گرانی دارو رکورد زد؛ افزایش قیمت از یک میلیون به ۵۰ میلیون تومان

حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، با هشدار درباره افزایش شدید قیمت دارو اعلام کرده است که قیمت برخی اقلام دارویی از یک میلیون تومان به ۴۰ یا ۵۰ میلیون تومان رسیده است. به گفته وی، حتی اگر سهم پرداختی بیمار تنها ۲۵ درصد باشد، چنین افزایش قیمتی هزینه‌ای چندمیلیون‌تومانی به بیمار تحمیل می‌کند؛ هزینه‌ای که برخی خانوارها توان پرداخت آن را ندارند. شهریاری همچنین تأکید کرده است که سهم پرداخت از جیب مردم در حوزه سلامت، برخلاف سقف ۳۰ درصدی تعیین‌شده در سیاست‌های ابلاغی، به حدود ۵۵ درصد رسیده است. این وضعیت نگرانی درباره کاهش دسترسی بیماران به دارو و احتمال قطع درمان به دلیل مشکلات مالی را افزایش داده است.

علت افزایش قیمت دارو چیست؟ نقش هزینه تولید و نرخ ارز

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های بیماران این است که چرا قیمت دارو تا این اندازه افزایش یافته است. بررسی اظهارات مسئولان نشان می‌دهد افزایش هزینه‌های داخلی تولید، در کنار نوسانات ارزی و مشکلات واردات، از عوامل اصلی گرانی دارو محسوب می‌شوند. شهریاری پیش‌تر اعلام کرده بود که با وجود تخصیص ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی، این ارز تنها حدود ۳۰ درصد هزینه‌های واقعی تولید دارو را پوشش می‌دهد و حدود ۷۰ درصد هزینه‌ها به سایر نهاده‌ها و ملزومات وابسته است. به گفته وی، قیمت ماده «پی‌پی» مورد استفاده در بسته‌بندی سرم، از کیلویی ۷۰ هزار تومان ابتدا به ۲۰۰ هزار تومان و سپس به حدود ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافته است. رشد حدود ۶۰ درصدی حقوق و دستمزد نیز فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد کرده و قیمت برخی داروها را بین ۵۰ تا ۳۰۰ درصد افزایش داده است. در همین زمینه، علی جعفریان، جانشین وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، نیز سهم تورم و نرخ ارز آزاد را در قیمت دارو حدود ۷۰ درصد عنوان کرده است.

کمبود داروهای اعصاب و روان؛ نگرانی بیماران از افزایش هزینه درمان

هم‌زمان با گرانی دارو، کمبود برخی اقلام دارویی نیز به چالشی جدی تبدیل شده است. گزارش‌های منتشرشده درباره وضعیت تأمین داروهای اعصاب و روان نشان می‌دهد مشکلات زنجیره تأمین می‌تواند دسترسی بیماران به درمان مستمر را با اختلال مواجه کند. داروهای مورد نیاز بیماران مبتلا به سرطان، ام‌اس، اختلالات اعصاب و روان و بیماری‌های مرتبط با نقص ایمنی نیز از جمله اقلامی هستند که درباره کمبود و افزایش قیمت آنها هشدار داده شده است. شهریاری پیش‌تر از افزایش ۳۰۰ تا ۴۰۰ درصدی قیمت برخی اقلام و کمبود داروهای روان‌پزشکی خبر داده بود. در چنین شرایطی، گرانی و کمیابی هم‌زمان دارو، نگرانی خانواده‌ها را افزایش می‌دهد؛ زیرا بیماران علاوه بر تأمین هزینه نسخه، با دشواری یافتن داروی مورد نیاز نیز مواجه می‌شوند.

بحران گرانی تجهیزات پزشکی؛ جهش قیمت دستگاه‌ها تا ۹۰۰ میلیارد تومان

افزایش هزینه‌های سلامت تنها به بازار دارو محدود نیست. رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس از جهش قیمت تجهیزات پزشکی و کاهش توان خرید دانشگاه‌های علوم پزشکی و مراکز درمانی خصوصی خبر داده است. براساس اظهارات شهریاری، قیمت برخی تجهیزات پزشکی که پیش‌تر حدود ۷ تا ۱۰ میلیارد تومان بود، اکنون به حدود ۱۵۰ میلیارد تومان رسیده است. همچنین قیمت یک دستگاه رادیوتراپی از ۱۵۰ میلیارد تومان به حدود ۹۰۰ میلیارد تومان افزایش یافته است. در بخش تأمین دارو نیز محدودیت‌های حمل‌ونقل مشکلات تازه‌ای ایجاد کرده است. طاهر عبدالحی، مدیرعامل هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران، اعلام کرده بود که با وجود برنامه‌ریزی برای انتقال حدود ۶۰ تا ۷۰ هزار کیلوگرم بار از مسیر سنگاپور، مجوز پرواز صادر نشده است. وی همچنین از مشکلات دریافت مجوز برای انتقال محموله‌های دارویی از بمبئی خبر داده بود.

راهکار مهار گرانی دارو؛ تقویت بیمه‌ها و حمایت از تولید داخل

این در حالی است که در شرایط افزایش قیمت دارو، تقویت پوشش بیمه‌ای یکی از راهکارهای مطرح‌شده برای کاهش فشار مالی بر بیماران است. محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، پیش‌تر اعلام کرده بود که برای جبران افزایش هزینه دارو باید ردیف بودجه مستقل و مستقیمی برای تقویت بیمه‌ها پیش‌بینی شود. وی همچنین حمایت از تولید داروهای داخلی باکیفیت را راهکار دیگری برای مدیریت هزینه‌ها عنوان کرده است. از سوی دیگر، شهریاری از مکاتبه با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، برای بررسی مشکلات واقعی بازار دارو و تجهیزات پزشکی خبر داده و خواستار رسیدگی فوری به چالش‌های نظام سلامت شده است. با ادامه گرانی دارو، مسئله اصلی دیگر صرفاً کنترل قیمت‌ها نیست؛ بلکه تضمین دسترسی بیماران به داروی مورد نیاز، تأمین منابع پایدار بیمه‌ها و جلوگیری از انتقال هزینه‌های سنگین درمان به خانوارها اهمیت بیشتری یافته است. اکنون انتظار می‌رود تصمیم‌گیران حوزه سلامت با مدیریت هزینه تولید، تأمین به‌موقع دارو و تقویت حمایت‌های بیمه‌ای، از تشدید فشار اقتصادی بر بیماران جلوگیری کنند؛ زیرا تداوم افزایش قیمت دارو می‌تواند دسترسی به درمان را بیش از گذشته به توان مالی خانوارها وابسته کند.