آریاخبر: با افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی میان آمریکا، روسیه و چین، قطب شمال به یکی از کانون‌های جدید رقابت قدرت‌های جهانی تبدیل شده است. واشنگتن با سرمایه‌گذاری میلیارددلاری در ساخت کشتی‌های یخ‌شکن به دنبال تقویت حضور خود در آب‌های شمالی است؛ اما آیا این رقابت به یک جنگ سرد جدید منجر خواهد شد یا فرصتی برای همکاری اقتصادی و امنیتی قدرت‌های بزرگ فراهم می‌کند؟

رقابت آمریکا و روسیه در قطب شمال؛ شکاف بزرگ ناوگان یخ‌شکن

به گزارش آریا خبر و به نقل از پایگاه تحلیلی Responsible Statecraft، افزایش فعالیت‌های نظامی، اقتصادی و تحقیقاتی در منطقه قطب شمال، رقابت میان ایالات متحده، روسیه و چین را وارد مرحله تازه‌ای کرده است. در حالی که روسیه با ناوگانی متشکل از بیش از ۴۰ کشتی یخ‌شکن، قدرت مسلط در این حوزه محسوب می‌شود، آمریکا با کمبود جدی تجهیزات دریایی ویژه مناطق قطبی مواجه است. مقام‌های آمریکایی هشدار داده‌اند که عقب‌ماندن از روسیه و چین در توسعه ناوگان یخ‌شکن می‌تواند موقعیت راهبردی واشنگتن را در مسیرهای تجاری قطب شمال تضعیف کند. بااین‌حال، نویسنده گزارش معتقد است مقایسه صرف تعداد کشتی‌های یخ‌شکن، بدون توجه به تفاوت‌های جغرافیایی و اقتصادی کشورها، تصویری گمراه‌کننده از تهدیدهای امنیتی ارائه می‌دهد.

سرمایه‌گذاری ۶.۸ میلیارددلاری آمریکا برای تسلط بر قطب شمال

دولت آمریکا در دو قرارداد بزرگ، مجموعاً حدود ۶.۸ میلیارد دلار برای ساخت ۱۱ کشتی یخ‌شکن جدید اختصاص داده است. بر اساس قرارداد نخست، شش کشتی یخ‌شکن با بودجه ۳.۳ میلیارددلاری در آمریکا و فنلاند ساخته می‌شوند. قرارداد دوم نیز با ارزش ۳.۵ میلیارد دلار، ساخت پنج کشتی دیگر در آمریکا و کانادا را شامل می‌شود. این برنامه بخشی از ابتکار همکاری یخ‌شکن‌ها موسوم به ICE Pact میان آمریکا، کانادا و فنلاند است که با هدف تقویت ظرفیت کشتی‌سازی و حضور دریایی در قطب شمال شکل گرفته است. دولت دونالد ترامپ این برنامه را در چارچوب افزایش قدرت و نفوذ آمریکا در منطقه دنبال می‌کند.

چرا قطب شمال برای روسیه و چین اهمیت استراتژیک دارد؟

اهمیت ژئوپلیتیکی قطب شمال تنها به رقابت نظامی محدود نمی‌شود. مسیرهای جدید کشتیرانی، ذخایر انرژی، تجارت جهانی، منابع طبیعی و امنیت دریایی از مهم‌ترین عوامل افزایش توجه قدرت‌های بزرگ به این منطقه هستند. روسیه به دلیل برخورداری از هزاران کیلومتر خط ساحلی در قطب شمال، وابستگی اقتصادی گسترده‌ای به این منطقه دارد. طبق گزارش، فعالیت‌های اقتصادی قطب شمال حدود ۶ درصد تولید ناخالص داخلی و ۱۰ درصد صادرات روسیه را تشکیل می‌دهد. از سوی دیگر، چین نیز با گسترش مأموریت‌های تحقیقاتی و اعزام کشتی‌های یخ‌شکن، حضور خود را در آب‌های شمالی افزایش داده است. پکن در یکی از مأموریت‌های علمی اخیر، سه کشتی یخ‌شکن به منطقه اعزام کرد. این تحولات نگرانی واشنگتن درباره کاربردهای دوگانه فناوری‌های تحقیقاتی و احتمال فعالیت‌های اطلاعاتی را افزایش داده است.

تغییرات اقلیمی؛ عامل پنهان رقابت قدرت‌های جهانی

گرمایش جهانی و ذوب یخ‌های قطبی، دسترسی به مسیرهای دریایی و منابع طبیعی را تغییر داده است. قطب شمال تقریباً چهار برابر سریع‌تر از میانگین جهانی گرم می‌شود.افزایش تردد کشتی‌ها، خطر حوادث دریایی و تهدید جوامع بومی، ضرورت توسعه زیرساخت‌های امدادونجات و ناوگان یخ‌شکن را دوچندان کرده است.

آیا قطب شمال به میدان جنگ سرد جدید تبدیل می‌شود؟

نویسنده گزارش تأکید می‌کند که افزایش توان دریایی آمریکا ضرورتی واقعی است، اما تبدیل این نیاز به رقابت تسلیحاتی با روسیه و چین می‌تواند هزینه‌های اقتصادی و امنیتی سنگینی ایجاد کند. از این منظر، آینده امنیت قطب شمال بیش از رقابت بر سر تعداد کشتی‌های یخ‌شکن، به همکاری علمی، مدیریت مسیرهای تجاری، حفاظت محیط‌زیست و کاهش تنش‌های ژئوپلیتیکی وابسته خواهد بود.