شیرین نقیه پور: مرمت مسجد جامع عتیق و مسجد سید اصفهان وارد مرحله‌ای شده است که دیگر نمی‌توان آن را صرفاً با اعلام اعتبار، برگزاری نشست و انتشار خبر ارزیابی کرد. فرونشست زمین، نگرانی‌های سازه‌ای، ضرورت بررسی بافت پیرامونی و نیاز به تأمین منابع پایدار، حفاظت از این دو بنای تاریخی را به مسئله‌ای فراتر از مرمت‌های مقطعی تبدیل کرده است. در حالی که مهدی جمالی‌نژاد، استاندار اصفهان، از پیش‌بینی ۱۸۰ میلیارد تومان برای سامان‌دهی مسجد جامع عتیق خبر داده، محمدحسن طالبیان، مشاور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، بر ضرورت مطالعات علمی، پایش فنی و تشکیل فرماندهی واحد برای حفاظت از این مجموعه‌ها تأکید کرده است.
مرمت مسجد جامع عتیق اصفهان؛ ۱۸۰ میلیارد در انتظار اجرا
به گزارش آریا خبر مهدی جمالی‌نژاد، استاندار اصفهان، در نشست بررسی مشکلات پایگاه جهانی مسجد جامع عتیق و مسجد سید اعلام کرد برآورد اولیه طرح جامع سامان‌دهی و مرمت مسجد جامع عتیق حدود ۱۸۰ میلیارد تومان است. بر اساس توافق اعلام‌شده، مقرر شده ۵۰ میلیارد تومان از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تأمین شود و منابع باقی‌مانده با مشارکت استانداری، شهرداری، اداره‌کل اوقاف و دیگر ظرفیت‌های استانی پیگیری شود. جمالی‌نژاد همچنین بر ضرورت بررسی دقیق خسارت‌ها، تعیین نیازهای مرمتی، تدوین برنامه زمان‌بندی و مشخص‌شدن مسئولیت هر دستگاه تأکید کرد. او نگرانی درباره فرونشست، آسیب‌های سازه‌ای و احتمال ریزش بخش‌هایی از بناهای تاریخی را از دلایل ضرورت تسریع در اقدامات حفاظتی دانست. بااین‌حال، برآورد اولیه ۱۸۰ میلیارد تومان به معنای تأمین کامل اعتبار یا پایان موفق مرمت نیست. معیار ارزیابی باید میزان تخصیص واقعی منابع، آغاز اقدامات اولویت‌دار، کیفیت اجرای عملیات و انتشار گزارش پیشرفت باشد؛ نه صرفاً تکرار رقم بودجه در خبرها.
حفاظت از مسجد سید بدون مطالعه بافت پیرامونی کامل نیست
محمدحسن طالبیان، مشاور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و استاد دانشگاه تهران، در نشست بررسی مشکلات دو مسجد هشدار داد که تهدیدهای حفاظتی به کالبد بناها محدود نیست و حریم و بافت تاریخی پیرامون آن‌ها را نیز دربرمی‌گیرد. طالبیان استفاده از روش‌های ژئوفیزیکی، ابزارهای دقیق اندازه‌گیری و سامانه‌های الکترونیکی پایش را برای شناخت وضعیت زمین و بنا ضروری دانست. به گفته او، در کنار مطالعات بلندمدت باید اقدامات اضطراری مرمتی نیز با برنامه‌ای مشخص و بر پایه بررسی‌های فنی اجرا شود. او همچنین با اشاره به عبور خط مترو از مجاورت مسجد جامع عتیق، بر ضرورت ارزیابی مستمر شرایط و کنترل مخاطرات احتمالی تأکید کرد. پیشنهاد مهم دیگر طالبیان، ایجاد فرماندهی واحد و شورای علمی برای هدایت مطالعات، هماهنگی دستگاه‌های مسئول و نظارت بر عملیات حفاظتی است.
اعتبارات ملی و سامان‌دهی بهره‌برداری از مسجد جامع عتیق
محمدعلی ایزدخواستی، دستیار استاندار اصفهان در میراث فرهنگی و صنایع خلاق، از پیگیری اعتبارات ملی برای رفع مشکلات مسجد جامع عتیق و مسجد سید پس از سفر وزیر میراث فرهنگی به اصفهان خبر داده است. او تأکید کرده که با وجود طرح پیشنهادهایی درباره مشارکت خیرین و ظرفیت موقوفات، تأمین منابع مورد نیاز تاکنون به نتیجه مؤثر مورد انتظار نرسیده است. ایزدخواستی همچنین از وجود حدود ۱۵۰ مغازه در مجموعه مسجد جامع عتیق خبر داده و ظرفیت‌های اقتصادی پیرامون مسجد را یکی از زمینه‌های قابل بررسی برای تأمین منابع دانسته است. موضوع مهم دیگر، نظام‌نامه بهره‌برداری از مسجد جامع عتیق است که به گفته او در سال گذشته تدوین و پس از تصویب در شورای استان، با دستور استاندار برای دستگاه‌های مربوط لازم‌الاجرا شده است. این نظام‌نامه، نحوه برگزاری برنامه‌ها و ضوابط میزان صدای مجاز را دربرمی‌گیرد.
مرمت مسجد سید اصفهان؛ از تأمین اعتبار تا تصمیم‌های قطعی
در همین پیوند سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در جریان بازدید از مسجد سید بر ضرورت توجه به مرمت این بنای تاریخی و بررسی راهکارهای تأمین اعتبار تأکید کرده است. انجام مطالعات فنی و تخصصی باید مبنای تعیین نیازها و انتخاب روش‌های مداخله باشد. در کنار پیگیری اعتبارات ملی، موضوع تأمین منابع از مسیرهای دیگر نیز مطرح است. محمد نورصالحی، رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان، از بررسی پیشنهاد واگذاری رایگان حدود ۵۰۰ مترمربع فضای تجاری به هیئت امنای مسجد سید خبر داده است. این پیشنهاد از سوی شهردار اصفهان مطرح شده و پس از بررسی در کمیسیون تلفیق، قرار است برای تصمیم‌گیری نهایی در دستور کار جلسه علنی شورا قرار گیرد؛ بنابراین، واگذاری هنوز نباید تصمیمی قطعی و اجراشده تلقی شود. تأمین مالی پایدار زمانی به حفاظت واقعی کمک می‌کند که با برآورد کارشناسی هزینه‌ها، اولویت‌بندی عملیات، نظارت تخصصی و شفافیت در هزینه‌کرد همراه باشد. منابع مالی، بدون برنامه فنی و مسئولیت‌پذیری نهادی، تضمین‌کننده مرمت موفق نیستند.
مرمت غیررسانه‌ای؛ معیار موفقیت حفاظت از مساجد تاریخی
مرمت رسانه‌ای زمانی به مسئله تبدیل می‌شود که خبر نشست‌ها، اعلام اعتبارها و تصاویر بازدیدها جای گزارش فنی و نتیجه قابل سنجش را بگیرد. رسانه باید به‌جای تکرار وعده‌ها، پیگیر پرسش‌های روشن باشد و به پاسخ این پرسش‌ها برسد، چه میزان اعتبار تخصیص یافته است؟ مطالعات فنی در چه مرحله‌ای قرار دارند؟ کدام آسیب‌ها در اولویت رفع هستند؟ مسئولیت هر دستگاه چیست و نتایج عملیات چگونه ارزیابی می‌شود؟
نظر شما