شیرین نقیه پور: نخستین اکسپوی بین‌المللی فرصت‌های سرمایه‌گذاری اصفهان، ایزینکس ۲۰۲۵، با هدف پیوند دادن صاحبان پروژه به سرمایه‌گذاران و تسهیل اجرای طرح‌های اقتصادی برگزار شد. اکنون، با گذشت حدود یک سال، پرسش اصلی دیگر این نیست که چند طرح معرفی یا چند جلسه برگزار شد؛ مسئله این است که چه مقدار سرمایه واقعاً وارد پروژه‌ها شده، چه تعداد طرح به اجرا رسیده و چه منفعتی برای اقتصاد استان ایجاد شده است.
به گزارش آریاخبر اطلاعات منتشرشده درباره دوره نخست، از بررسی ۱٬۴۲۰ طرح، تکمیل و انتشار ۴۸۰ فرصت و معرفی ۲۸۶ طرح در نمایشگاه حکایت دارد. همچنین گزارش شده که پخش زنده رویداد به بیش از ۴۰۰ سرمایه‌گذار داخلی و خارجی متصل بوده است. این اعداد، گستره فعالیت دبیرخانه و ظرفیت ارتباط‌سازی را نشان می‌دهند؛ اما به‌تنهایی شاخص موفقیت اقتصادی نیستند، چرا؟ چون برای سنجش نتیجه باید زنجیره‌ای روشن از «معرفی فرصت، مذاکره، توافق، تأمین مالی، پرداخت سرمایه، آغاز اجرا و بهره‌برداری» در دسترس باشد.
عدد ۹۵ میلیون یورو؛ تعهد، تأمین مالی یا پول پرداخت‌شده؟
در اطلاع‌رسانی‌های مربوط به ایزینکس ۲۰۲۶، مسئولان اعلام کرده‌اند که ۱۲ طرح از دوره نخست به مرحله سرمایه‌گذاری یا تأمین مالی رسیده‌اند و ارزش اعلام‌شده این منابع نزدیک به ۹۵ میلیون یورو است. این رقم مهم است، اما تعبیرهای منتشرشده یکسان نیستند، چرا که گاهی از «رسیدن به مرحله تأمین مالی» و گاهی از «منجر شدن به سرمایه‌گذاری» سخن گفته شده در حالی‌که بدون استناد به اسناد پروژه‌به‌پروژه نمی‌توان نتیجه گرفت که کل این مبلغ پرداخت شده یا تمام طرح‌ها وارد اجرا شده‌اند. برای روشن شدن موضوع، لازم است نام و شناسه ۱۲ طرح، سرمایه‌گذار و تأمین‌کننده مالی، مبلغ توافق‌شده، مبلغ پرداخت‌شده تا تاریخ گزارش، تاریخ نخستین پرداخت، سهم آورده داخلی و خارجی و وضعیت فعلی پروژه منتشر شود. تفکیک مبلغ تفاهم‌نامه از تسهیلات مصوب، قرارداد لازم‌الاجرا و وجه پرداخت‌شده، مانع از بزرگ‌نمایی ناخواسته عملکرد خواهد شد. تا زمان انتشار چنین داده‌هایی، دقیق‌ترین توصیف عمومی این است «طبق اعلام مسئولان، ۱۲ طرح با تأمین مالی نزدیک به ۹۵ میلیون یورو گزارش شده‌اند؛ میزان پرداخت واقعی و پیشرفت اجرایی هر طرح به تأیید مستقل نیاز دارد.»
از معرفی پروژه تا اجرا؛ کدام مرحله طی شده است؟
پس از برگزاری دوره نخست، معاونت اقتصادی استانداری اصفهان بر این نکته تأکید کرد که ایزینکس پایان کار نیست و صدور مجوز و آغاز اجرای پروژه‌ها باید بدون معطلی دنبال شود. در همان گزارش، بر تکمیل ارزیابی فنی و مالی و کاهش زمان انتظار سرمایه‌گذار نیز تأکید شده بود و این اظهارات اهمیت یک معیار کلیدی را نشان می‌دهد اما فراموش نکنیم کیفیت رویداد باید با سرعت تبدیل فرصت به پروژه قابل اجرا سنجیده شود.
اشتغال و منفعت اقتصادی؛ شاخص‌هایی که هنوز به داده نیاز دارند
اثر اقتصادی ایزینکس را نمی‌توان تنها با مبلغ اعلام‌شده سرمایه‌گذاری توضیح داد. شاخص‌های مهم‌تر عبارت‌اند از تعداد شغل‌های ایجادشده و پایدار، میزان تولید پس از بهره‌برداری، ارزش افزوده محلی، صادرات، جایگزینی واردات، مالیات و عوارض، مشارکت بنگاه‌های کوچک و سهم شهرستان‌های استان از سرمایه‌گذاری. برای پروژه‌های شهری نیز باید منفعت عمومی، کیفیت خدمات، هزینه نگهداری و آثار زیست‌محیطی بررسی شود. به همین دلایل به یاد داشته باشیم داده‌های تجمیعی و قابل راستی‌آزمایی درباره تعداد مشاغل بالفعل ایجادشده، میزان سرمایه پرداخت‌شده، ارزش تولید یا صادرات حاصل از ۱۲ پروژه منتشر نشده است. این به معنای بی‌اثر بودن رویداد نیست؛ بلکه به این معناست که نتیجه اقتصادی نهایی هنوز با اطلاعات عمومی موجود قابل محاسبه نیست.
موانع اجرا و مسئولیت‌پذیری نهادی
در اظهارات مسئولان پس از دوره نخست، مسائلی مانند تسریع مجوزها، آماده‌بودن بسته‌های سرمایه‌گذاری، ارزیابی فنی و مالی و نیاز به هماهنگی دستگاه‌ها برجسته شده است. این موارد نشان می‌دهد جذب سرمایه صرفاً با برگزاری نمایشگاه حل نمی‌شود.
آیا ایزینکس علت تحقق سرمایه‌گذاری بوده است؟
برای ارزیابی نقش واقعی رویداد باید مشخص شود که سرمایه‌گذار از طریق ایزینکس با پروژه آشنا شده یا مذاکره از قبل جریان داشته است؛ آیا ارتباط رویداد به امضای قرارداد منجر شده؛ و اگر رویداد برگزار نمی‌شد، احتمال اجرای پروژه چقدر بود. این پرسش درباره نسبت دادن نتیجه به رویداد است، نه زیر سؤال بردن ارزش شبکه‌سازی آن. شمار جلسات، بازدیدکنندگان و ارتباط‌های آنلاین، شاخص فعالیت‌اند؛ قرارداد معتبر و سرمایه پرداخت‌شده، شاخص خروجی؛ و اشتغال پایدار و تولید، شاخص پیامد اقتصادی. گزارش‌های مربوط به دوره نخست همچنین از برگزاری شش همایش و دوره آموزشی، چهار پنل تخصصی و بیش از ۷٬۶۰۰ نفرساعت فعالیت آموزشی خبر داده‌اند. این فعالیت‌ها می‌توانند به بهبود آمادگی سرمایه‌گذاران و صاحبان طرح کمک کنند، اما اثر آن‌ها نیز با تعداد مذاکرات ادامه‌یافته، قراردادهای حاصل و کاهش زمان اجرای پروژه‌ها بهتر سنجیده می‌شود.
داوری درباره موفقیت یا شکست دوره نخست زودهنگام است
بر پایه اطلاعات عمومی در دسترس تا ۲۹ مهر ۱۴۰۵، ایزینکس ۲۰۲۵ از نظر شناسایی و معرفی فرصت‌ها، ایجاد ارتباط میان بازیگران و جلب توجه مدیریتی به موضوع سرمایه‌گذاری، خروجی‌های قابل گزارش داشته است. با این حال، شواهد عمومی موجود برای اعلام میزان سرمایه پرداخت‌شده، تعداد پروژه‌های به بهره‌برداری رسیده، اشتغال ایجادشده یا منفعت اقتصادی خالص کافی نیست. بنابراین، داوری قطعی درباره موفقیت یا شکست اقتصادی دوره نخست زودهنگام است ولی برای متهم نشدن برخی برگزارکنندگان به «تریبون دوستی» و «رزومه بین‌المللی ساختن» بر پایه شفافیت زود نیست.
نظر شما