امین رضایی: نام اصفهان در بسیاری از فهرست‌های مربوط به بیشترین و کمترین نرخ تولد، مرگ، ازدواج و طلاق دیده نمی‌شود؛ اما آیا این غیبت به معنای عبور استان از بحران جمعیت است؟ هشدارهای مسئولان اصفهان درباره کاهش موالید، افت ازدواج و افزایش سهم سالمندان نشان می‌دهد مسئله جمعیت در این استان همچنان نیازمند توجه جدی است.
به گزارش آریا خبر بنا بر گزارش‌های اخیر درباره استان‌های دارای بیشترین و کمترین نرخ وقایع حیاتی، بار دیگر توجه‌ها را به تفاوت‌های جمعیتی استان‌های کشور جلب کرده است. در این گزارش، سیستان و بلوچستان در صدر نرخ تولد و گیلان در بالاترین نرخ مرگ قرار دارند؛ خوزستان و کردستان نیز از نظر نرخ ازدواج در جایگاه نخست هستند.
اما اصفهان کجای این تصویر قرار دارد؟
نام اصفهان در بسیاری از فهرست‌های پنج‌گانه این گزارش دیده نمی‌شود؛ با این حال، در بخش استان‌های دارای کمترین نرخ ازدواج، نرخ چهار ازدواج به ازای هر هزار نفر برای اصفهان ذکر شده است. بنابراین، مسئله اصلی نه حذف کامل نام اصفهان، بلکه کم‌رنگ‌بودن جایگاه آن در فهرست‌های شاخص جمعیتی است.
بحران جمعیت اصفهان؛ هشدار رسمی درباره آینده این استان
نگرانی درباره آینده جمعیت اصفهان صرفاً به برداشت از یک گزارش آماری محدود نیست. ایوب درویشی، معاون سیاسی و اجتماعی استانداری اصفهان، در مهرماه ۱۴۰۵ با اشاره به بررسی آمارهای سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ اعلام کرد که جمعیت استان با کاهش ۲۵ درصدی مواجه بوده و نرخ ازدواج نیز ۲۲ درصد افت کرده است. این ارقام در چارچوب گزارش ارائه‌شده از سوی وی مطرح شده‌اند و برای تفسیر دقیق آن‌ها باید تعریف شاخص و دوره محاسبه نیز مشخص باشد. درویشی همچنین تأکید کرده است که اقتصاد و معیشت، مسکن و فرهنگ‌سازی از محورهای اصلی اثرگذار بر تحولات جمعیتی هستند. به گفته او، مقابله با این روند به برنامه‌های اجرایی متناسب با شرایط واقعی جامعه و همکاری دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.
ضرب‌الاجل جمالی‌نژاد؛ فقط دو سال برای اقدام جدی؟
مهدی جمالی‌نژاد، استاندار اصفهان، نیز درباره محدودبودن فرصت برای اصلاح روندهای جمعیتی هشدار داده است. او در اردیبهشت ۱۴۰۵ بر ضرورت قرارگرفتن جوانی جمعیت در اولویت دستگاه‌های اجرایی تأکید کرد و نسبت به بسته‌شدن پنجره جمعیتی طی دو سال آینده هشدار داد. جمالی‌نژاد در نشست ستاد حمایت از خانواده و جوانی جمعیت استان، خواستار ورود هماهنگ فرمانداران، دستگاه‌های اجرایی، تشکل‌های مردمی و بخش خصوصی به این موضوع شده است. در موضع‌گیری دیگری نیز تأکید کرده که طرح‌های جوانی جمعیت باید عملیاتی، زمان‌بندی‌شده و دارای اعتبار مشخص باشند. همه این موارد در حالی‌ست که به یاد داشته باشیم برگزاری جلسه و اعلام حمایت، بدون تعیین مسئولیت، بودجه و زمان اجرای برنامه‌ها، برای تغییر مسیر جمعیتی کافی نیست.
کاهش تولد در اصفهان؛ آمار ثبت احوال چه می‌گوید؟
مجتبی یکتامنش، مدیرکل ثبت احوال استان اصفهان، در مرداد ۱۴۰۵ از کاهش ۳.۵۹ درصدی ولادت‌های ثبت‌شده در بهار سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل خبر داد. بر اساس آمار اعلام‌شده، تعداد ولادت‌ها از ۱۰ هزار و ۶۲۳ مورد به ۱۰ هزار و ۲۵۵ مورد رسیده است. در همان گزارش، تعداد ازدواج‌های ثبت‌شده در دوره مورد مقایسه از ۶ هزار و ۴۹ مورد به ۷ هزار و ۴۱۲ مورد افزایش یافته است. این تفاوت نشان می‌دهد که بررسی وضعیت جمعیت باید با تفکیک شاخص‌ها و دوره‌های زمانی انجام شود؛ افزایش ازدواج در یک بازه کوتاه به‌تنهایی به معنای توقف روند کاهش تولد نیست.
سالمندی جمعیت اصفهان؛ زنگ خطری فراتر از تعداد تولدها
حمید گله‌داری، معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان نیز با اشاره به وضعیت باروری و سالمندی اعلام کرد که حدود ۱۲.۵ درصد جمعیت استان را سالمندان تشکیل می‌دهند. این موضوع اهمیت برنامه‌ریزی برای آینده نظام سلامت، خدمات اجتماعی و نیروی کار را افزایش می‌دهد. کاهش موالید در کنار افزایش سهم سالمندان می‌تواند در بلندمدت ساختار سنی جمعیت را تغییر دهد. پیامدهای احتمالی آن نیز به حوزه‌هایی مانند تأمین نیروی انسانی، هزینه‌های سلامت، حمایت از خانواده‌ها و پایداری اقتصادی محدود نمی‌شود.
اصفهان برای عبور از چالش جمعیتی چه باید بکند؟
راهکار مؤثر برای بهبود وضعیت جمعیت اصفهان، صرفاً افزایش مشوق‌های فرزندآوری نیست. تسهیل دسترسی جوانان به مسکن، کاهش نااطمینانی اقتصادی، حمایت پایدار از خانواده‌ها، رفع موانع ازدواج و اجرای دقیق قانون جوانی جمعیت باید در کنار هم دنبال شوند. از سوی دیگر، انتشار منظم داده‌های استانی درباره نرخ باروری، ولادت، ازدواج، مهاجرت و سالمندی می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر نقاط بحرانی کمک کند. غیبت اصفهان در صدر برخی جدول‌های جمعیتی نباید به معنای نادیده‌گرفتن مسئله باشد. پرسش اساسی این است که آیا هشدارهای مسئولان به برنامه‌هایی قابل سنجش، دارای بودجه و زمان‌بندی مشخص تبدیل خواهند شد یا نه. آینده جمعیت اصفهان بیش از آنکه به جایگاه این استان در یک جدول وابسته باشد، به کیفیت تصمیم‌هایی بستگی دارد که امروز گرفته می‌شوند.
نظر شما