امین رضایی: اواسط پاییز با احتمال برگزاری انتخابات شوراهای شهر و با نزدیک شدن التهاب انتخاباتی ، طرح تأمین ارزاق با قیمت ثابت از تهران به اصفهان رسیده است؛ طرحی جذاب روی کاغذ که احتمالا دردی از سفره‌ها درمان نمی‌کند و ماهیتی تبلیغاتی و انتخاباتی دارد تا درمانگر مشارکت‌ها باشد. به همین دلایل شوراهای شهر در سراسر کشور کم‌کم وارد فضایی خاص می‌شوند و هر تصمیم، هر پروژه و هر وعده  رویکردی انتخاباتی به خود می‌گیرد. وقتی تقویم انتخابات به موضوعی جدی در فضای سیاسی تبدیل می‌شود، طبیعی است که مدیران شهری هم به دنبال ارائه کارنامه‌ای قابل عرضه به شهروندان باشند. اما مسئله از جایی آغاز می‌شود که سیاست‌گذاری برای حل مشکلات مردم، جای خود را به رقابت برای ثبت یک دستاورد رسانه‌ای بدهد.

به گزارش آریا خبر در چنین فضایی، طرح «تورم صفر» علیرضا زاکانی، شهردار تهران، حالا در اصفهان نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ آن هم با سرعتی  عجیب. سرعتی که یک پرسش را طرح می‌کند؛ آیا مدیریت شهری اصفهان فرصت کافی برای بررسی همه ابعاد این طرح داشته یا جذابیت رسانه‌ای آن، تصمیم‌گیری را جلو انداخته است؟

اصفهان در مسیر اجرای طرح زاکانی؛ چرا این‌قدر سریع؟

حجت‌الاسلام منوچهر مهروی‌پور، عضو شورای اسلامی شهر اصفهان، با اشاره به طرح تهران برای تثبیت قیمت ۱۲ تا ۱۵ قلم کالای اساسی به مدت شش ماه، خواستار پیگیری اجرای نمونه مشابه در اصفهان شده است. محمد نورصالحی، رئیس شورای شهر اصفهان، نیز از برنامه مدیریت شهری برای تأمین ارزاق با قیمت ثابت و آغاز احتمالی اجرای آن از ابتدای آبان‌ماه خبر داده است. این اظهارات نشان می‌دهد اصفهان در مقایسه با بسیاری از شهرها، با سرعت بیشتری به سمت بررسی و آماده‌سازی اجرای این الگو حرکت کرده است. اگر هماهنگی‌های اجرایی فراهم شود، اواخر مهرماه یا آبان‌ماه می‌تواند زمان آغاز احتمالی این برنامه باشد؛ هرچند تا زمان اعلام جزئیات قطعی، نباید از برنامه و وعده به‌عنوان اجرای تحقق‌یافته یاد کرد. هم‌زمانی این تصمیم و تحرک با نزدیک شدن فضای سیاسی به انتخابات، شهروندان را با یک علامت سوال مواجه می‌کند، اینکه مدیریت شهری می‌خواهد از فرصتی که طرح زاکانی برای تبلیغات و نمایش عملکرد فراهم کرده، عقب نماند؟

تورم صفر؛ عنوانی جذاب، سازوکاری مبهم

طرح تهران با وعده تثبیت قیمت تعدادی از کالاهای اساسی برای شش ماه معرفی شده است. در گزارش‌های مربوط به این برنامه، سهمیه‌های مشخص خرید و استفاده از ظرفیت میادین میوه و تره‌بار و سامانه شهرزاد نیز مطرح شده است. بنابراین، موضوع صرفاً اعلام چند قیمت ثابت نیست؛ بلکه با یک سازوکار توزیع، تأمین مالی و نظارت روبه‌رو هستیم که جزئیات آن در موفقیت طرح تعیین‌کننده است اما درباره نسخه اصفهانی کسی از سیاست‌های مالی پشتیبان طرح چیزی نمی‌گوید، گویی برخی از شوراییون مشغول ارائه پنل تبلیغاتی هستند تا اسپانسرها کم‌کم بدانند باید چه مسیری را پیش بگیرند.

نسخه تهران را نمی‌توان بدون تغییر در اصفهان اجرا کرد

اصفهان ظرفیت‌های تولیدی، شبکه توزیع، ساختار بازار و شرایط اقتصادی خاص خود را دارد. سهم تولیدکنندگان محلی، هزینه حمل‌ونقل، توان بازارهای کوثر و الگوی خرید خانوارهای اصفهانی باید پیش از هر تصمیمی بررسی شود. بومی‌سازی طرح به معنای کنار گذاشتن تجربه تهران نیست؛ به معنای استفاده از تجربه آن برای طراحی برنامه‌ای متناسب با واقعیت‌های اقتصادی اصفهان است. شورای شهر باید پیش از آغاز اجرا، مدل مالی، فهرست کالاها، میزان سهمیه، گروه‌های هدف، شیوه نظارت و شاخص‌های ارزیابی موفقیت را به‌صورت عمومی منتشر کند.

سفره مردم، ابزار رقابت انتخاباتی نیست

طرح تأمین ارزاق با قیمت ثابت می‌تواند اقدامی مفید باشد؛ به شرط آنکه پشتوانه مالی پایدار، برنامه اجرایی روشن و نظارت مؤثر داشته باشد. رفتن راهِ زاکانی، اگر به معنای الگوبرداری هوشمندانه باشد، ایرادی ندارد؛ مسئله آنجاست که مدیریت شهری به‌جای حل مسئله، به دنبال تکرار یک عنوان جذاب و ساختن کارنامه تبلیغاتی باشد. اگر طرح تورم صفر در اصفهان قرار است اجرا شود، ابتدا باید از آزمون کارشناسی و بومی‌سازی عبور کند و بعد به سفره مردم برسد. معیشت شهروندان نه میدان آزمایش شتاب‌زده است و نه ابزار رقابت انتخاباتی؛ یک طرح خوب نباید قربانی اهداف تبلیغاتی شود.

کمی قبل‌تر؛ چرا زاکانی در این مسیر افتاد؟

اقدامات علیرضا زاکانی که رشته تحصیلی اش پزشکی هسته‌ای و ربطی به حوزه مدیریت شهری ندارد، عجیب و سؤال‌برانگیز شده است. زاکانی در شرایطی که کشور تورم حدود 120 درصدی کالا و خوراکی را تجربه می‌کند و زندگی در تهران سخت و دشوار شده به دنبال طرح «تورم صفر» در پایتخت است.

نزدیک شدن به آرزوی دیرینه؛ ورود به پاستور

علی صوفی، فعال سیاسی اصلاح‌طلب، درباره عملکرد علیرضا زاکانی در شهرداری تهران معتقد است: این رفتار از آقای زاکانی دور از انتظار نیست. او شهرداری را یک پایگاه برای رسیدن به آرزوی دیرینه‌اش، یعنی رسیدن به ریاست جمهوری، قرار داده است. آقای زاکانی از همان ابتدای کار شروع کرده و حتی جلساتی دوره‌ای با رسانه‌ها برگزار کرده که شاهد پیشرفت‌ها یا طرح‌هایی که در رابطه با شهرداری داشته، باشند. در این دعوت‌ها، خیلی روی رسانه‌های غیرهمسو با خودش، یعنی اصلاح‌طلبان متمرکز بود تا آن‌ها را به شهادت بگیرد و از آن‌ها بخواهند بعداً در ادعاها و تبلیغاتی که ایشان دارد، شاهد و گواه باشند و به‌نوعی رأی مردم را به سمت خودش جلب کند.

 پایین نگه‌داشتن قیمت چند قلم کالا، به معنای مهار تورم نیست

در دیگر سو یک اقتصاددان، با تردید درباره امکان اجرای موفق طرح «تورم صفر» شهرداری تهران، نسبت به محدود شدن عرضه کالا، فشار بر منابع عمومی و انتقال هزینه این سیاست به سایر خدمات شهری هشدار داد. جعفر خیرخواهان گفت : پایین نگه‌داشتن قیمت چند قلم کالا، به معنای مهار تورم نیست. اگر قرار باشد شهرداری وارد حوزه سیاست‌گذاری اقتصادی و کنترل قیمت کالاهای اساسی شود، باید ابتدا مشخص باشد که آیا چنین اقدامی در چارچوب وظایف قانونی و منابع آن قرار دارد یا خیر. ورود نمادها به حوزه‌هایی که مسئولیت مستقیم آن‌ها نیست، می‌تواند باعث شود از وظایف اصلی خود غافل شوند.