رضا امینی: این روزها ماجرای «طاعون روسیه» از یک خبر پزشکی فراتر رفته و به موضوعی بین‌المللی تبدیل شده است؛ ماجرایی که با مرگ یک پژوهشگر جوان در مؤسسه تحقیقات ضدطاعون سیبری و خاور دور در منطقه ایرکوتسک آغاز شد و خیلی زود پای آمریکا، سازمان جهانی بهداشت و ایران را به میان کشید.

به گزارش آریا «داریا شیپیلووا»، پژوهشگر ۲۸ ساله، اواخر سپتامبر بستری شد و دوم اکتبر جان باخت. مقام‌های روسیه علت مرگ را نوعی ذات‌الریه با منشأ نامشخص اعلام کرده‌اند و تاکنون ابتلای قطعی او به طاعون تأیید نشده است. با این حال، قرار گرفتن محل کار او در یک مرکز تخصصی تحقیقاتی مرتبط با عوامل بیماری‌زای خطرناک، حساسیت ماجرا را چند برابر کرده است.

آمریکا رسماً از روسیه توضیح خواست

جنجال زمانی جدی‌تر شد که مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از روسیه خواست اطلاعات بیشتری درباره علت مرگ این پژوهشگر ارائه کند. دونالد ترامپ نیز اعلام کرده است که قصد دارد درباره این موضوع با ولادیمیر پوتین گفت‌وگو کند و حتی از آمادگی آمریکا برای کمک به روسیه سخن گفته است. اما نکته مهم اینجاست: درخواست شفافیت آمریکا به معنای تأیید شیوع طاعون نیست. حتی گزارش‌ها تأکید دارد که هنوز معلوم نیست حادثه تا چه اندازه جدی است و نباید در شرایط کمبود اطلاعات وارد گمانه‌زنی شد. از سوی دیگر، سازمان جهانی بهداشت (WHO) در حال پیگیری مستقیم موضوع از روسیه است. این سازمان اطلاعات بیشتری درباره آزمایش‌های انجام‌شده، علت مرگ و وضعیت افراد در تماس با فرد فوت‌شده خواسته است. روسیه نیز اعلام کرده مورد قطعی طاعون گزارش نشده و حدود ۲۰۰ فرد در تماس تحت قرنطینه قرار گرفته‌اند.

ایران و طاعون؛ نگرانی واقعی یا موج خبری؟

در تهران اما روایت متفاوت است. محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، صراحتاً اعلام کرده است: «هیچ نگرانی درباره طاعون وجود ندارد.» با این حال، این جمله به معنای بی‌توجهی نیست؛ برعکس، وزیر بهداشت گفته است مراقبت‌های بهداشتی در همه مرزهای کشور در حال انجام است و دستورالعمل‌های لازم طی دو تا سه روز گذشته به مراکز بهداشتی و مرزی ابلاغ شده است. ظفرقندی همچنین تأکید کرده موارد مطرح‌شده در روسیه توسط سازمان جهانی بهداشت در حال بررسی است و هنوز اعلام رسمی درباره ابتلای قطعی صورت نگرفته است. بنابراین پاسخ دقیق به سؤال «آیا طاعون به ایران رسیده است؟» در حال حاضر خیر، هیچ گزارش رسمی از ابتلای قطعی در ایران مطرح نشده است. آنچه در ایران اتفاق افتاده، افزایش مراقبت و آمادگی نظام سلامت در برابر یک احتمال بین‌المللی است.

«مرگ سیاه» برگشته است؟

طاعون، بیماری‌ای باکتریایی و قابل درمان با آنتی‌بیوتیک است. نوع طاعون ریوی خطرناک‌ترین شکل آن محسوب می‌شود و در صورت ابتلا می‌تواند از طریق ذرات تنفسی منتقل شود؛ اما این واقعیت نباید با ادعای «پاندمی جدید» یا «شیوع جهانی طاعون» اشتباه گرفته شود.