رضا امینی: نیروهای پیشمرگه کردستان عراق وارد مرحله‌ای مهم از روند اصلاحات و یکپارچه‌سازی شده‌اند؛ تحولی که می‌تواند بر آینده امنیت اقلیم کردستان، روابط اربیل و بغداد و همچنین راهبرد آمریکا در عراق تأثیر بگذارد.

بر اساس گزارش منتشرشده در Responsible Statecraft، دولت اقلیم کردستان عراق اعلام کرده است روند طولانی‌مدت یکپارچه‌سازی نیروهای پیشمرگه را زیر نظر وزارت امور پیشمرگه پیش برده است. با این حال، پایان اختلافات سیاسی میان دو حزب اصلی کردستان، یعنی حزب دموکرات کردستان (KDP) و اتحادیه میهنی کردستان (PUK)، همچنان یک چالش اساسی محسوب می‌شود. پیشمرگه‌ها ریشه در مبارزات تاریخی کردها علیه حکومت‌های عراق دارند، اما پس از سال ۲۰۰۳ به یک ارتش ملی واحد تبدیل نشدند و ساختار نظامی آنها تا حد زیادی تحت تأثیر رقابت‌های سیاسی دو حزب اصلی باقی ماند. اکنون مسئله اصلی این است که آیا اصلاحات جدید می‌تواند این وابستگی حزبی را کاهش دهد و یک نیروی نظامی واحد و حرفه‌ای در اقلیم کردستان عراق ایجاد کند یا خیر. یکی از مهم‌ترین تحولات، انتقال پرداخت حقوق نیروهای پیشمرگه به یک حساب مرکزی تحت مدیریت وزارت امور پیشمرگه است. این اقدام می‌تواند وابستگی مستقیم نیروها به احزاب سیاسی را کاهش داده و زمینه را برای ایجاد ساختاری منسجم‌تر فراهم کند. با این حال، همچنان درباره فرماندهی یگان‌ها و میزان نفوذ KDP و PUK بر ساختار نظامی اختلاف نظر وجود دارد.

خروج نیروهای آمریکایی از عراق اهمیت این روند را دوچندان کرده است. واشنگتن طی سال‌های گذشته از اصلاح و حرفه‌ای‌سازی نیروهای پیشمرگه حمایت کرده و اکنون انتظار می‌رود نقش آمریکا از حضور نظامی مستقیم به حوزه‌هایی مانند آموزش، مشاوره، تبادل اطلاعات و تقویت ظرفیت نیروهای محلی منتقل شود. از سوی دیگر، تهدید داعش و نفوذ گروه‌های مسلح همسو با ایران همچنان از مهم‌ترین مسائل امنیتی عراق محسوب می‌شود. یک نیروی پیشمرگه متحد می‌تواند در مقابله با تهدیدهای امنیتی و حفاظت از مرزهای اقلیم نقش مهم‌تری ایفا کند؛ به‌ویژه آنکه اقلیم کردستان در مجاورت ایران قرار دارد. با این حال، آینده اتحاد نیروهای پیشمرگه تنها به اصلاحات نظامی وابسته نیست. ادامه اختلافات سیاسی میان احزاب کرد، تشکیل دولت جدید اقلیم و نحوه تقسیم قدرت میان KDP و PUK می‌تواند مستقیماً بر موفقیت این پروژه اثر بگذارد. در نهایت، پرسش اصلی این است که آیا اقلیم کردستان می‌تواند از ساختارهای نظامی حزبی عبور کرده و به سمت ایجاد یک نیروی پیشمرگه متحد، حرفه‌ای و تحت فرماندهی نهادی واحد حرکت کند یا اختلافات سیاسی همچنان مانع تحقق آن خواهد شد. موفقیت یا شکست این روند نه‌تنها برای کردستان عراق، بلکه برای معماری امنیتی جدید عراق پس از کاهش حضور نظامی آمریکا نیز اهمیت خواهد داشت.

منبع: Responsible Statecraft